Schneider Electric: Ο ενεργειακός κλάδος επιταχύνει προς τις αυτόνομες λειτουργίες έως το 2030

Η αυτοματοποίηση περνά από το πλάνο στην πράξη στον κλάδο ενέργειας.
Το AI και τα data centers αυξάνουν την πίεση για πιο ευέλικτες λειτουργίες.
Το κόστος, τα παλαιά συστήματα και η κυβερνοασφάλεια μένουν βασικά εμπόδια.
Η Ευρώπη προχωρά σταθερά, αλλά με πιο αργό ρυθμό από άλλες αγορές.

4green Team

Η αυτοματοποίηση περνά από το πλάνο στην πράξη στον κλάδο ενέργειας

Ο κλάδος ενέργειας και χημικών φαίνεται να μπαίνει σε νέα φάση επιτάχυνσης ως προς τις αυτόνομες λειτουργίες, δηλαδή τη λειτουργία κρίσιμων συστημάτων με υψηλό βαθμό αυτοματοποίησης και περιορισμένη ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό προκύπτει από τη νέα έρευνα που παρουσίασε η Schneider Electric, βασισμένη σε απαντήσεις 400 ανώτερων στελεχών από 12 χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της, σχεδόν το ένα τρίτο των λειτουργιών είναι ήδη πλήρως αυτόνομο, ενώ ο κλάδος κινείται προς σχεδόν 50% πλήρη αυτοματοποίηση έως το 2030.

Η ίδια έρευνα δείχνει ότι η συζήτηση δεν μένει πλέον σε θεωρητικό επίπεδο. Το 31,5% των στελεχών χαρακτηρίζει την πρόοδο της αυτονομίας «κρίσιμη» προτεραιότητα για την επόμενη πενταετία, ενώ σε ορίζοντα δεκαετίας το ποσοστό αυτό ανεβαίνει στο 44%. Αντίθετα, λιγότερο από το 5% θεωρεί ότι πρόκειται για χαμηλή προτεραιότητα.

Σε πρακτικό επίπεδο, το εύρημα αυτό δείχνει ότι οι ενεργειακές και βιομηχανικές επιχειρήσεις δεν βλέπουν πλέον την αυτοματοποίηση ως ένα μελλοντικό project, αλλά ως μέρος της καθημερινής τους λειτουργίας και της προσπάθειας να κρατήσουν χαμηλότερο κόστος, μεγαλύτερη αξιοπιστία και καλύτερη ανθεκτικότητα.

Το AI και τα data centers αυξάνουν την πίεση για πιο ευέλικτες λειτουργίες

Ένας από τους βασικούς λόγους αυτής της επιτάχυνσης είναι η αυξανόμενη πίεση που δέχονται τα ενεργειακά συστήματα από την εξάπλωση του AI και των data centers. Η Schneider Electric αναφέρει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας που σχετίζεται με αυτή τη μετάβαση μπορεί να φτάσει τις 1.000 TWh έως το 2030, σχεδόν διπλάσια σε σχέση με σήμερα, γεγονός που εντείνει την ανάγκη για πιο αποδοτικές, ευέλικτες και ανθεκτικές λειτουργίες.

Δεν είναι τυχαίο ότι το 49% των στελεχών αναγνωρίζει το AI ως τον σημαντικότερο παράγοντα που επιταχύνει την αυτονομία. Ακολουθούν η κυβερνοασφάλεια, το cloud και το edge computing, τα digital twins (ψηφιακά αντίγραφα εγκαταστάσεων ή διεργασιών), ο προηγμένος έλεγχος διεργασιών και η ανοιχτή, software-defined αυτοματοποίηση.

Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο νέες μονάδες παραγωγής ή περισσότερες ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας). Αφορά και το πώς θα λειτουργούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις: με καλύτερη πρόβλεψη, ταχύτερη απόκριση, μεγαλύτερη διαφάνεια στα δεδομένα και λιγότερες καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων.

Το κόστος, τα παλαιά συστήματα και η κυβερνοασφάλεια μένουν βασικά εμπόδια

Η έρευνα καταγράφει όμως και καθαρά τις δυσκολίες. Το 59% των συμμετεχόντων προειδοποιεί ότι η καθυστέρηση στην υιοθέτηση αυτών των τεχνολογιών θα αυξήσει το λειτουργικό κόστος, ενώ το 52% συνδέει το πρόβλημα με την έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και το 48% με απώλεια ανταγωνιστικότητας.

Την ίδια στιγμή, τα μεγαλύτερα εμπόδια είναι πολύ συγκεκριμένα: υψηλό αρχικό κόστος επένδυσης, παλαιά συστήματα που δεν ενσωματώνονται εύκολα, οργανωσιακή αντίσταση στις αλλαγές, ανησυχίες για την κυβερνοασφάλεια και κανονιστική αβεβαιότητα. Τα ποσοστά που δίνει η Schneider Electric είναι 34%, 30%, 27%, 26% και 25% αντίστοιχα.

Αυτό έχει σημασία και για τον ευρωπαϊκό χώρο. Η μετάβαση δεν εξαρτάται μόνο από τη διάθεση για επένδυση, αλλά και από το αν υπάρχουν οι κατάλληλες ψηφιακές υποδομές, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και ένα σταθερό κανονιστικό πλαίσιο που να επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προχωρούν χωρίς μεγάλες καθυστερήσεις.

Η Ευρώπη προχωρά σταθερά, αλλά με πιο αργό ρυθμό από άλλες αγορές

Στο γεωγραφικό σκέλος, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Οι χώρες του GCC (Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου) και η Ασία εμφανίζονται σήμερα πιο ώριμες στην υιοθέτηση αυτόνομων λειτουργιών, ενώ η Βόρεια Αμερική αναμένεται να καταγράψει την ταχύτερη επιτάχυνση στην επόμενη πενταετία, κυρίως λόγω της μεγάλης ενεργειακής κατανάλωσης και της ταχείας επέκτασης των data centers. Η Ευρώπη καταγράφει σταθερή πρόοδο, αλλά σύμφωνα με τη μελέτη ακολουθεί την πιο αργή τροχιά υιοθέτησης.

Για την ελληνική αγορά, αυτό δεν σημαίνει ότι η εξέλιξη είναι άμεση σε κάθε μονάδα ή εγκατάσταση. Σημαίνει όμως ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενέργειας και υποδομών θα πιεστεί όλο και περισσότερο να επενδύσει σε ψηφιοποίηση, κυβερνοασφάλεια, απομακρυσμένη παρακολούθηση και πιο «έξυπνη» διαχείριση εγκαταστάσεων. Ιδίως σε μια περίοδο όπου το ενεργειακό σύστημα καλείται να στηρίξει μεγαλύτερα φορτία από data centers, εξηλεκτρισμό και πιο απαιτητικές βιομηχανικές διεργασίες, η λειτουργική αποδοτικότητα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από τα ίδια τα περιφερειακά ευρήματα της μελέτης και από τη διαπιστωμένη πίεση που ασκεί η ανάπτυξη του AI στα ενεργειακά συστήματα.

Η Schneider Electric σημειώνει επίσης ότι ο παγκόσμιος μέσος όρος ωριμότητας διαμορφώνεται σήμερα στο 3,52 στα 5, που αντιστοιχεί περίπου σε 70% αυτονομία, ενώ ο μέσος στόχος για το 2030 ανεβαίνει στο 4,02 στα 5, δηλαδή περίπου 80% αυτονομία. Με άλλα λόγια, η κατεύθυνση είναι ήδη χαραγμένη. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν ο κλάδος θα κινηθεί προς πιο αυτόνομες λειτουργίες, αλλά πόσο γρήγορα μπορεί να το κάνει κάθε αγορά και κάθε επιχείρηση ξεχωριστά.