Φωτοβολταϊκό στο σπίτι: Τι κερδίζεις με μπαταρία και τι σε μπλοκάρει ακόμα;

Το νέο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης διευκολύνει την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών με ή χωρίς μπαταρία.
Με μπαταρία μπορείς να χρησιμοποιείς το βράδυ ρεύμα που παράγεις το μεσημέρι.
Προβλέπεται πλέον και αυτόνομη μπαταρία, χωρίς να χρειάζεται να έχεις φωτοβολταϊκό.
Οι περιορισμοί του δικτύου και οι διαδικασίες σύνδεσης παραμένουν σημαντικά εμπόδια.

4green Team

Σκέφτεσαι να βάλεις φωτοβολταϊκό στη στέγη για να μειώσεις τον λογαριασμό ρεύματος; Ή έχεις ήδη εγκαταστήσει ένα σύστημα και αναρωτιέσαι αν αξίζει να προσθέσεις μπαταρία; Το νέο πλαίσιο αυτοκατανάλωσης ανοίγει περισσότερες δυνατότητες για τα νοικοκυριά, αλλά το αν θα γλιτώσεις πραγματικά χρήματα εξαρτάται από το πώς καταναλώνεις το ρεύμα μέσα στην ημέρα.

Η υπουργική απόφαση που τέθηκε σε ισχύ τον Σεπτέμβριο απλοποιεί διαδικασίες για τα φωτοβολταϊκά και την αποθήκευση ενέργειας. Πλέον προβλέπεται ακόμη και η εγκατάσταση μπαταρίας χωρίς φωτοβολταϊκό, ενώ διευκολύνεται και η προσθήκη αποθήκευσης σε υφιστάμενα συστήματα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν αρκεί πλέον να κοιτάς μόνο πόσο ρεύμα παράγει ένα φωτοβολταϊκό, αλλά πόσο από αυτό καταφέρνεις να χρησιμοποιήσεις ο ίδιος. Εκεί μπορεί να κάνει τη διαφορά η μπαταρία.

Ωστόσο, η αγορά δεν έχει ξεπεράσει όλα τα προβλήματά της. Οι καθυστερήσεις στη σύνδεση και οι περιορισμοί του δικτύου εξακολουθούν να δυσκολεύουν ορισμένες εγκαταστάσεις. Τι αλλάζει λοιπόν για το σπίτι σου και τι πρέπει να υπολογίσεις πριν επενδύσεις;

Φωτοβολταϊκό στο σπίτι: Τι ξεμπλοκάρει με τη νέα απόφαση;

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι γίνεται πιο ξεκάθαρο το πλαίσιο για όσους θέλουν να παράγουν ρεύμα και να το καταναλώνουν οι ίδιοι.

Με το net billing, το φωτοβολταϊκό καλύπτει μέρος των αναγκών του σπιτιού τη στιγμή που παράγει ενέργεια. Όταν περισσεύει ρεύμα, μπορεί να διοχετεύεται στο δίκτυο και να αποζημιώνεται σύμφωνα με τους κανόνες του συστήματος.

Αυτό διαφέρει από την παλαιότερη λογική του net metering, όπου ο συμψηφισμός βασιζόταν κυρίως στις ποσότητες ενέργειας.

Στο net billing δεν έχουν απαραίτητα την ίδια οικονομική αξία οι κιλοβατώρες που καταναλώνεις από το δίκτυο και εκείνες που του δίνεις.

Για παράδειγμα, αν το φωτοβολταϊκό σου παράγει πολύ ρεύμα το μεσημέρι, αλλά εσύ λείπεις από το σπίτι και δεν καταναλώνεις σχεδόν τίποτα, μεγάλο μέρος της παραγωγής μπορεί να περισσεύει.

Αντίθετα, ένα νοικοκυριό που χρησιμοποιεί πλυντήριο, θερμοσίφωνα ή άλλες συσκευές τις ώρες της ηλιοφάνειας μπορεί να αξιοποιεί μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του απευθείας.

Με τις νέες ρυθμίσεις αποσαφηνίζονται οι διαδικασίες εφαρμογής και εκκαθάρισης της αυτοκατανάλωσης, ενώ προβλέπονται περισσότερες δυνατότητες συνδυασμού φωτοβολταϊκών και μπαταριών.

Παράλληλα, διευκολύνονται σχήματα συλλογικής αυτοκατανάλωσης, που ενδιαφέρουν και τις πολυκατοικίες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε ιδιοκτήτης μπορεί να εγκαταστήσει αμέσως όποιο σύστημα θέλει. Εξακολουθούν να ισχύουν τεχνικές προϋποθέσεις, όρια ισχύος και διαδικασίες σύνδεσης.

Για τον καταναλωτή, πάντως, το βασικό μήνυμα είναι απλό: υπάρχουν περισσότερες επιλογές για να αξιοποιεί το ρεύμα που παράγει το σπίτι του, αρκεί η εγκατάσταση να σχεδιαστεί σωστά.

Με μπαταρία, μπορείς να αποθηκεύεις μέρος του ρεύματος που παράγει το φωτοβολταϊκό την ημέρα και να το χρησιμοποιείς το βράδυ, μειώνοντας την αγορά ενέργειας από το δίκτυο.

Μπαταρία στο σπίτι: Πόσο περισσότερο ρεύμα μπορείς να γλιτώσεις;

Η μπαταρία λύνει ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των οικιακών φωτοβολταϊκών: ότι το σπίτι δεν καταναλώνει πάντα ρεύμα τις ώρες που το παράγει.

Ένα φωτοβολταϊκό μπορεί να έχει υψηλή παραγωγή το μεσημέρι, όταν όμως η οικογένεια βρίσκεται στη δουλειά ή στο σχολείο. Αντίθετα, το βράδυ, όταν ανάβουν τα φώτα, λειτουργεί η κουζίνα και χρησιμοποιούνται περισσότερες συσκευές, η παραγωγή του φωτοβολταϊκού έχει σταματήσει.

Με μια μπαταρία, μέρος της μεσημεριανής παραγωγής αποθηκεύεται και χρησιμοποιείται αργότερα.

Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα.

Έστω ότι μια συγκεκριμένη ημέρα το φωτοβολταϊκό παράγει 20 kWh, αλλά το σπίτι καταναλώνει απευθείας μόνο 8 kWh τις ώρες της παραγωγής.

Χωρίς μπαταρία:

• Το σπίτι χρησιμοποιεί απευθείας 8 kWh.

• Οι υπόλοιπες 12 kWh αποτελούν πλεόνασμα που μπορεί να διοχετευθεί στο δίκτυο, εφόσον επιτρέπεται από τη σύνδεση.

Αν υπάρχει κατάλληλη μπαταρία με διαθέσιμη χωρητικότητα 5 kWh, μπορεί να αποθηκεύσει μέρος αυτού του πλεονάσματος.

Με ενδεικτική απόδοση πλήρους κύκλου φόρτισης και εκφόρτισης 90%, από 5 kWh που αποθηκεύονται μπορούν να επιστρέψουν περίπου 4,5 kWh για χρήση στο σπίτι.

Αν το νοικοκυριό έχει αντίστοιχες ανάγκες το βράδυ, αυτές οι 4,5 kWh μπορούν να περιορίσουν την ενέργεια που θα αγόραζε από το δίκτυο.

Τι σημαίνει αυτό σε χρήματα;

Αν υποθέσουμε ότι η αποφυγή αγοράς μίας kWh έχει αξία 0,15 ευρώ, τότε οι 4,5 kWh αντιστοιχούν σε περίπου 0,68 ευρώ αποφεύξιμης χρέωσης για τη συγκεκριμένη ημέρα.

Αν αυτό συνέβαινε 250 ημέρες τον χρόνο, το ποσό θα έφτανε περίπου τα 169 ευρώ ετησίως, πριν υπολογίσουμε την αξία του πλεονάσματος που διαφορετικά θα πωλούνταν στο δίκτυο, τη φθορά της μπαταρίας και άλλες οικονομικές παραμέτρους.

Σημείωση: Το ποσό των 169 ευρώ τον χρόνο είναι ενδεικτικό και προκύπτει από υποθετικό σενάριο κατανάλωσης και τιμολόγησης. Δεν αποτελεί τυπική ή εγγυημένη εξοικονόμηση. Το πραγματικό όφελος εξαρτάται από την παραγωγή του φωτοβολταϊκού, τη χρήση της μπαταρίας, την τιμή αγοράς του ρεύματος και την αποζημίωση της ενέργειας που διαφορετικά θα διοχετευόταν στο δίκτυο. Στον υπολογισμό δεν περιλαμβάνονται το κόστος αγοράς και εγκατάστασης της μπαταρίας ή η φθορά της.

Επομένως, η μπαταρία δεν συμφέρει αυτόματα σε κάθε σπίτι.

Αν καταναλώνεις ήδη το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του φωτοβολταϊκού σου την ημέρα, μπορεί να έχεις μικρότερο πρόσθετο όφελος από την αποθήκευση.

Αν όμως καταναλώνεις πολύ ρεύμα το βράδυ, η μπαταρία μπορεί να αξιοποιείται συχνότερα.

Πριν αποφασίσεις, χρειάζεται να γνωρίζεις την ημερήσια και βραδινή κατανάλωσή σου, την παραγωγή του φωτοβολταϊκού, το κόστος της μπαταρίας και την αξία της ενέργειας που θα απέδιδες στο δίκτυο.

Έχεις φωτοβολταϊκό χωρίς μπαταρία; Τι μπορείς να προσθέσεις τώρα;

Μια σημαντική δυνατότητα του νέου πλαισίου αφορά όσους έχουν ήδη εγκαταστήσει φωτοβολταϊκό και θέλουν να προσθέσουν αποθήκευση.

Η προσθήκη μπαταρίας μπορεί να βοηθήσει το νοικοκυριό να αξιοποιεί μεγαλύτερο μέρος της δικής του παραγωγής, χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να εγκαταστήσει περισσότερα πάνελ.

Δεν είναι όμως κάθε υπάρχον φωτοβολταϊκό έτοιμο να δεχθεί οποιαδήποτε μπαταρία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται συμβατός υβριδικός inverter, ενώ σε άλλες είναι δυνατή η εγκατάσταση συστήματος αποθήκευσης με διαφορετική αρχιτεκτονική σύνδεσης.

Πριν αγοράσεις εξοπλισμό, ο εγκαταστάτης πρέπει να ελέγξει τη συμβατότητα, την ισχύ, τους όρους σύνδεσης και τις απαιτούμενες διαδικασίες τροποποίησης της εγκατάστασης.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη επιλογή που αποκτά ενδιαφέρον: η εγκατάσταση αυτόνομης μπαταρίας, ακόμη και χωρίς φωτοβολταϊκό.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη δυνατότητα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο για ιδιοκατανάλωση.

Πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί;

Ένα νοικοκυριό με κατάλληλο δυναμικό τιμολόγιο θα μπορούσε να φορτίζει την μπαταρία όταν το ρεύμα είναι φθηνότερο και να χρησιμοποιεί την αποθηκευμένη ενέργεια σε ακριβότερες ώρες.

Για παράδειγμα, αν η ενέργεια αγοράζεται προς 0,10 ευρώ/kWh και αργότερα αποφεύγεται αγορά προς 0,20 ευρώ/kWh, υπάρχει ένα περιθώριο εξοικονόμησης.

Ωστόσο, πρέπει να συνυπολογιστούν οι απώλειες φόρτισης και εκφόρτισης, οι χρεώσεις που ισχύουν σε κάθε χρονική περίοδο και το κόστος αγοράς της μπαταρίας.

Επιπλέον, για να έχει οικονομικό νόημα η συγκεκριμένη χρήση, πρέπει το τιμολόγιο να προσφέρει πραγματική διαφορά τιμών μεταξύ των ωρών.

Αν πληρώνεις σταθερή τιμή ρεύματος όλο το εικοσιτετράωρο, η φόρτιση μπαταρίας από το δίκτυο δεν δημιουργεί από μόνη της οικονομικό όφελος.

Ένα ακόμη σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι η εφεδρική τροφοδοσία σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.

Δεν προσφέρουν όλες οι οικιακές μπαταρίες αυτόματα ρεύμα όταν πέσει το δίκτυο. Για αυτή τη λειτουργία χρειάζεται κατάλληλος εξοπλισμός και εγκατάσταση που υποστηρίζει ασφαλή εφεδρική λειτουργία.

Γιατί μπορεί να καθυστερήσει η σύνδεση – Τι να ελέγξεις πριν πληρώσεις;
Παρότι το θεσμικό πλαίσιο γίνεται πιο ευέλικτο, υπάρχει ένα εμπόδιο που δεν λύνεται μόνο με μια υπουργική απόφαση: οι δυνατότητες του ηλεκτρικού δικτύου.

Σε περιοχές όπου έχει ήδη εγκατασταθεί μεγάλη ισχύς φωτοβολταϊκών, το τοπικό δίκτυο μπορεί να μην έχει επαρκή περιθώρια για νέες συνδέσεις ή για επιπλέον έγχυση ενέργειας.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε τεχνικούς περιορισμούς ή καθυστερήσεις.

Επιπλέον, απαιτούνται διαδικασίες ελέγχου, συμβάσεις και ενεργοποίηση της εγκατάστασης, οι οποίες δεν ολοκληρώνονται πάντα στον χρόνο που υπολογίζει αρχικά ο ενδιαφερόμενος.

Το γεγονός ότι μια μπαταρία μπορεί να μειώνει την ενέργεια που διοχετεύεται στο δίκτυο δεν σημαίνει ότι καταργούνται αυτόματα όλες οι τεχνικές απαιτήσεις σύνδεσης.

Γι' αυτό, πριν προχωρήσεις σε αγορά, αξίζει να ελέγξεις τέσσερα βασικά σημεία:

• Αν υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης: Ζήτησε από τον εγκαταστάτη να εξετάσει τις απαιτήσεις του ΔΕΔΔΗΕ για τη συγκεκριμένη παροχή.

• Πόσο ρεύμα καταναλώνεις και πότε: Ένα σπίτι που καταναλώνει κυρίως το βράδυ έχει διαφορετικές ανάγκες από ένα σπίτι που χρησιμοποιεί τις περισσότερες συσκευές το μεσημέρι.

• Ποιο είναι το συνολικό κόστος: Η προσφορά πρέπει να περιλαμβάνει εξοπλισμό, inverter, μπαταρία όπου προβλέπεται, ηλεκτρολογικές εργασίες, προστασίες, μελέτες και τυχόν διαδικασίες σύνδεσης.

• Πότε αρχίζει πραγματικά η εξοικονόμηση: Δεν αρκεί να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση. Πρέπει να έχει τεθεί νόμιμα σε λειτουργία και να εφαρμόζεται το κατάλληλο καθεστώς αυτοκατανάλωσης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στις υποσχέσεις για απόσβεση σε λίγα χρόνια.

Ένα φωτοβολταϊκό με μπαταρία μπορεί να έχει υψηλότερο αρχικό κόστος από ένα απλό φωτοβολταϊκό. Το επιπλέον ποσό πρέπει να δικαιολογείται από την πρόσθετη εξοικονόμηση που προσφέρει η αποθήκευση.

Η απόσβεση εξαρτάται από το συνολικό κόστος εγκατάστασης και την πρόσθετη ετήσια εξοικονόμηση. Χωρίς συγκεκριμένη προσφορά εξοπλισμού και πραγματικά στοιχεία κατανάλωσης, δεν μπορεί να υπολογιστεί αξιόπιστα σε πόσα χρόνια θα αποσβεστεί η επένδυση.

Αν η μπαταρία έχει υψηλό κόστος αγοράς και η πρόσθετη ετήσια εξοικονόμηση είναι περιορισμένη, η απόσβεση μπορεί να απαιτεί πολλά χρόνια.

Αντίθετα, σε ένα νοικοκυριό με υψηλή βραδινή κατανάλωση, σωστή διαστασιολόγηση και ευνοϊκό τρόπο τιμολόγησης, το οικονομικό αποτέλεσμα μπορεί να είναι καλύτερο.

Το συμπέρασμα είναι ότι το νέο πλαίσιο κάνει πιο εύκολη την αξιοποίηση φωτοβολταϊκών και μπαταριών, αλλά δεν εγγυάται την ίδια εξοικονόμηση για όλους.

Πριν αγοράσεις, ζήτησε μια ολοκληρωμένη οικονομική και τεχνική εκτίμηση για το δικό σου σπίτι. Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να παράγεις περισσότερο ρεύμα, αλλά να μειώσεις όσο γίνεται το ποσό που πληρώνεις κάθε μήνα.