Ρεύμα: 225 ευρώ στην Ελλάδα, μόλις 6,53 στη Σουηδία – Γιατί πληρώνουμε τόσο ακριβά;

Στα 224,85 ευρώ/MWh η τιμή χονδρικής στην Ελλάδα στις 27 Οκτωβρίου.
Μόλις 6,53 ευρώ/MWh στη σουηδική ζώνη SE2, δηλαδή πάνω από 34 φορές χαμηλότερα.
Η παραγωγή ενέργειας, το φυσικό αέριο και οι διασυνδέσεις επηρεάζουν τις τιμές.
Η διαφορά στη χονδρική δεν σημαίνει ότι πληρώνουμε 34 φορές περισσότερα στον λογαριασμό του σπιτιού.

4green Team

Πώς γίνεται στην ίδια Ευρώπη το ρεύμα να κοστίζει σχεδόν 225 ευρώ στην Ελλάδα και μόλις 6,53 ευρώ σε περιοχή της Σουηδίας; Κι όμως, αυτή είναι η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα, 27 Οκτωβρίου, η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η διαφορά ξεπερνά τις 34 φορές και δείχνει πόσο διαφορετικά μπορεί να διαμορφώνεται η τιμή του ρεύματος από χώρα σε χώρα.

Πριν όμως σκεφτούμε ότι οι Σουηδοί πληρώνουν σχεδόν τζάμπα ρεύμα και εμείς μια περιουσία, υπάρχει μια σημαντική διευκρίνιση. Οι συγκεκριμένες τιμές αφορούν τη χονδρική αγορά, όχι τον λογαριασμό που έρχεται στο σπίτι μας. Είναι οι τιμές ανά μεγαβατώρα (MWh), δηλαδή ανά 1.000 κιλοβατώρες (kWh), στις οποίες διαμορφώνεται το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά της επόμενης ημέρας.

Παρόλα αυτά, η σύγκριση έχει μεγάλη σημασία. Γιατί όταν το ρεύμα παραμένει ακριβό στη χονδρική, αυξάνεται η πίεση και στα τιμολόγια που πληρώνουν τα νοικοκυριά. Γιατί λοιπόν υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά και τι πρέπει να προσέξουμε ενόψει Νοεμβρίου;

34 φορές ακριβότερο ρεύμα στην Ελλάδα – Τι δείχνουν οι τιμές στην Ευρώπη;

Η εικόνα της 27ης Οκτωβρίου είναι εντυπωσιακή. Στην Ελλάδα η χονδρική τιμή του ρεύματος διαμορφώνεται στα 224,85 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στη ζώνη SE2 της Σουηδίας βρίσκεται μόλις στα 6,53 ευρώ/MWh.

Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική τιμή είναι περίπου 34,4 φορές υψηλότερη. Δεν πρόκειται όμως για σύγκριση ολόκληρης της ελληνικής αγοράς με μια ενιαία τιμή για όλη τη Σουηδία. Η Σουηδία χωρίζεται σε διαφορετικές ζώνες τιμολόγησης και τα 6,53 ευρώ αφορούν συγκεκριμένα τη ζώνη SE2.

Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη ακριβή αγορά. Στην Ουγγαρία η τιμή φτάνει τα 234,04 ευρώ/MWh, ενώ στην Αυστρία ανεβαίνει ακόμη περισσότερο, στα 253,34 ευρώ/MWh.

Αντίθετα, σε άλλες χώρες της Βόρειας Ευρώπης οι τιμές είναι πολύ χαμηλότερες:

• Ελλάδα: 224,85 ευρώ/MWh.

• Ουγγαρία: 234,04 ευρώ/MWh.

• Αυστρία: 253,34 ευρώ/MWh.

• Φινλανδία: 6,65 ευρώ/MWh.

• Σουηδία (SE2): 6,53 ευρώ/MWh.

• Εσθονία: 4,06 ευρώ/MWh.

Η διαφορά δεν περιορίζεται μόνο στη Βόρεια Ευρώπη. H Γερμανία κινείται στα 133,77 ευρώ/MWh, η Γαλλία στα 118,54 ευρώ/MWh και η Ολλανδία στα 104,92 ευρώ/MWh.

Με απλά λόγια, η Ελλάδα βρίσκεται στην ακριβή πλευρά της ευρωπαϊκής αγοράς, μαζί με αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.

Αξίζει επίσης να θυμόμαστε ότι πρόκειται για τιμές μιας συγκεκριμένης ημέρας. Μια ημερήσια σύγκριση δείχνει πόσο μεγάλες μπορεί να γίνουν οι αποκλίσεις, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να κρίνουμε ποια χώρα έχει το ακριβότερο ρεύμα σε ολόκληρο τον χρόνο.

Για 300 kWh, η διαφορά με βάση τις ημερήσιες τιμές χονδρικής φτάνει τα 65,50 ευρώ! Πρόκειται για ενδεικτικό υπολογισμό, όχι για πραγματικούς λογαριασμούς νοικοκυριών.

Γιατί η Σουηδία έχει τόσο φθηνό ρεύμα και η Ελλάδα τόσο ακριβό;

Η απάντηση βρίσκεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο παράγεται το ρεύμα και στη δυνατότητα μεταφοράς του από τη μία χώρα στην άλλη.

Η Σουηδία διαθέτει σημαντική υδροηλεκτρική και πυρηνική παραγωγή, ενώ αξιοποιεί και την αιολική ενέργεια. Όταν η διαθέσιμη παραγωγή είναι μεγάλη σε σχέση με τη ζήτηση, η τιμή στη χονδρική μπορεί να πέσει πολύ χαμηλά.

Στην Ελλάδα, αντίθετα, το φυσικό αέριο εξακολουθεί να παίζει σημαντικό ρόλο στην ηλεκτροπαραγωγή. Όταν δεν επαρκεί η διαθέσιμη παραγωγή από φθηνότερες πηγές και χρειάζεται να λειτουργήσουν ακριβότερες μονάδες, η τιμή της αγοράς μπορεί να ανέβει.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν έχει φωτοβολταϊκά ή αιολικά. Αντίθετα, διαθέτει σημαντική παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το πρόβλημα είναι ότι η παραγωγή τους δεν είναι ίδια όλες τις ώρες.

Ένα φωτοβολταϊκό παράγει όταν υπάρχει ηλιοφάνεια, αλλά όχι το βράδυ. Αντίστοιχα, η παραγωγή των αιολικών εξαρτάται από τον άνεμο. Όταν μειώνεται η παραγωγή από ΑΠΕ και η ζήτηση παραμένει υψηλή, χρειάζεται να καλυφθεί το κενό από άλλες μονάδες ή εισαγωγές.

Εδώ μπαίνουν στην εξίσωση και οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

Θεωρητικά, όταν μια χώρα έχει πολύ φθηνό ρεύμα, μπορεί να το εξάγει σε μια άλλη όπου η τιμή είναι υψηλότερη. Στην πράξη όμως, τα δίκτυα έχουν συγκεκριμένη μεταφορική ικανότητα.

Αν οι διασυνδέσεις δεν επαρκούν ή είναι ήδη φορτωμένες, δεν μπορεί να μεταφερθεί όση φθηνή ενέργεια χρειάζεται.

Για αυτό δύο χώρες που συμμετέχουν στην ίδια ευρωπαϊκή αγορά μπορούν την ίδια ημέρα να έχουν τεράστια διαφορά στην τιμή του ρεύματος.

Η μεγαλύτερη αποθήκευση ενέργειας, οι ισχυρότερες διασυνδέσεις και η καλύτερη αξιοποίηση των ΑΠΕ μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό αυτών των διαφορών. Δεν σημαίνει όμως ότι αρκεί ένα μόνο μέτρο για να πέσουν άμεσα οι τιμές.

Πληρώνουμε 34 φορές ακριβότερο ρεύμα στο σπίτι; Τι ισχύει πραγματικά

Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη διαφορά ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε στις ειδήσεις και σε αυτό που πληρώνουμε στον λογαριασμό.

Όχι, το ελληνικό νοικοκυριό δεν πληρώνει 34 φορές ακριβότερο ρεύμα από το σουηδικό επειδή η σημερινή χονδρική τιμή είναι 34 φορές υψηλότερη.

Για να γίνει πιο κατανοητό, ας χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα με κατανάλωση 300 kWh.

Αν υπολογίζαμε αυτές τις 300 kWh αποκλειστικά με τις συγκεκριμένες ημερήσιες τιμές χονδρικής, χωρίς καμία άλλη χρέωση, θα είχαμε:

• Ελλάδα: 300 kWh × 0,22485 ευρώ = 67,46 ευρώ.

• Σουηδία (SE2): 300 kWh × 0,00653 ευρώ = 1,96 ευρώ.

Η διαφορά φτάνει τα 65,50 ευρώ για την ίδια ποσότητα ενέργειας.

Αυτός ο υπολογισμός δείχνει πόσο μεγάλη είναι η απόκλιση στις τιμές χονδρικής. Δεν δείχνει όμως πόσα πληρώνει πραγματικά ένα νοικοκυριό σε κάθε χώρα.

Ο τελικός λογαριασμός περιλαμβάνει την τιμή προμήθειας που προβλέπει το συμβόλαιο, το πάγιο, τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις, φόρους και άλλες επιβαρύνσεις.

Επιπλέον, οι προμηθευτές δεν αγοράζουν υποχρεωτικά όλη την ενέργεια που διαθέτουν στους πελάτες τους στην τιμή μίας συγκεκριμένης ημέρας. Μπορεί να χρησιμοποιούν συμβόλαια, προθεσμιακές αγορές και άλλους μηχανισμούς αντιστάθμισης του κόστους.

Αυτός είναι και ο λόγος που μια ξαφνική άνοδος της χονδρικής δεν μεταφέρεται αυτομάτως, στον ίδιο βαθμό και την ίδια στιγμή, σε όλους τους καταναλωτές.

Υπάρχει όμως ένα πραγματικό πρόβλημα: όταν οι υψηλές τιμές διατηρούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνεται το κόστος προμήθειας και μπορεί να δημιουργηθεί πίεση για ακριβότερα κυμαινόμενα τιμολόγια.

Θα ακριβύνουν τα τιμολόγια Νοεμβρίου; Τι να προσέξεις στον λογαριασμό σου

Με τη χονδρική τιμή να διαμορφώνεται σήμερα στα 224,85 ευρώ/MWh, το ερώτημα είναι αν θα ακολουθήσουν αυξήσεις και στα τιμολόγια του Νοεμβρίου.

Η απάντηση είναι ότι δεν μπορούμε να βγάλουμε ασφαλές συμπέρασμα μόνο από την τιμή μιας ημέρας.

Για τα κυμαινόμενα τιμολόγια μεγαλύτερη σημασία έχουν η πορεία των τιμών στο διάστημα που λαμβάνεται υπόψη από τον προμηθευτή και ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται η τελική χρέωση.

Για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό με πράσινο τιμολόγιο θα πρέπει να περιμένει την ανακοίνωση της χρέωσης του Νοεμβρίου, αντί να θεωρήσει ότι η σημερινή άνοδος της χονδρικής σημαίνει αυτομάτως αντίστοιχη αύξηση στον λογαριασμό του.

Στα κίτρινα κυμαινόμενα τιμολόγια, η επίδραση εξαρτάται από τον μηχανισμό τιμολόγησης κάθε προϊόντος. Αντίθετα, ένα μπλε σταθερό τιμολόγιο διατηρεί την προσυμφωνημένη τιμή προμήθειας για τη διάρκεια που προβλέπει η σύμβαση, ανεξάρτητα από τις καθημερινές μεταβολές της χονδρικής.

Αυτό που μπορεί να κάνει σήμερα ο καταναλωτής είναι να ελέγξει τρία πράγματα:

• Την τιμή της κιλοβατώρας: Πόσο πληρώνει πραγματικά για την ενέργεια που καταναλώνει.

• Το μηνιαίο πάγιο: Μια χαμηλή χρέωση ανά kWh δεν σημαίνει πάντα χαμηλότερο συνολικό κόστος.

• Τους όρους του συμβολαίου: Εκπτώσεις, προϋποθέσεις, διάρκεια σταθερής τιμής και τυχόν χρεώσεις πρόωρης αποχώρησης.

Για παράδειγμα, σε κατανάλωση 300 kWh, μια διαφορά μόλις 0,02 ευρώ ανά κιλοβατώρα σημαίνει 6 ευρώ τον μήνα ή 72 ευρώ τον χρόνο, εφόσον η κατανάλωση παραμένει ίδια. Ο υπολογισμός αφορά μόνο τη διαφορά στη χρέωση προμήθειας, χωρίς πάγια και λοιπές επιβαρύνσεις.

Αυτό είναι πολύ πιο χρήσιμο για το νοικοκυριό από το να συγκρίνει μόνο τις τιμές της χονδρικής.

Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι η ευρωπαϊκή αγορά ρεύματος εξακολουθεί να έχει τεράστιες διαφορές. Για την Ελλάδα, το ζητούμενο είναι να αξιοποιείται περισσότερο η φθηνή παραγωγή ενέργειας και να περιορίζεται η ανάγκη λειτουργίας ακριβότερων μονάδων.

Για τον καταναλωτή, όμως, το σημαντικότερο είναι να γνωρίζει τι πληρώνει πραγματικά και να συγκρίνει το συνολικό κόστος του τιμολογίου του. Γιατί το φθηνότερο ρεύμα στη χονδρική δεν σημαίνει πάντα και τον φθηνότερο λογαριασμό στο σπίτι.