Γιατί οι μειώσεις στο ρεύμα δεν φαίνονται πάντα στον λογαριασμό

Η χονδρική τιμή πέφτει όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή από ΑΠΕ.
Ο λογαριασμός όμως δεν έχει μόνο την καθαρή τιμή της ενέργειας.
Πάγια, δίκτυα, φόροι και εμπορική πολιτική κρατούν το τελικό ποσό.
Το όφελος φαίνεται περισσότερο με σωστό τιμολόγιο και έξυπνη κατανάλωση.

4green Team

Η χονδρική τιμή πέφτει όταν υπάρχει μεγάλη παραγωγή από ΑΠΕ

Το τελευταίο διάστημα ακούγεται όλο και πιο συχνά ότι η τιμή του ρεύματος στη χονδρική αγορά πέφτει ακόμη και κάτω από το μηδέν. Για τον καταναλωτή, αυτό ακούγεται παράδοξο. Αν το ρεύμα γίνεται τόσο φθηνό, γιατί ο λογαριασμός δεν μειώνεται αντίστοιχα;

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που λειτουργεί η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Οι αρνητικές τιμές ρεύματος εμφανίζονται κυρίως ώρες με υψηλή παραγωγή από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, κυρίως φωτοβολταϊκά, και χαμηλή ζήτηση. Συνήθως αυτό συμβαίνει μεσημεριανές ώρες, όταν υπάρχει μεγάλη ηλιοφάνεια, αλλά η κατανάλωση δεν είναι αρκετή για να απορροφήσει όλη την παραγωγή.

Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν δημοσιευθεί για το πρώτο τρίμηνο του 2026, στην Ελλάδα καταγράφηκαν 239,5 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, όταν την ίδια περίοδο του 2025 ήταν μόλις 13 ώρες. Αυτό δείχνει πόσο γρήγορα αλλάζει η αγορά λόγω της αυξημένης συμμετοχής των ΑΠΕ.

Οι αρνητικές τιμές δεν σημαίνουν ότι το ρεύμα «δεν έχει αξία». Σημαίνουν ότι, για συγκεκριμένες ώρες, η παραγωγή είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση και το σύστημα πιέζεται. Αν δεν υπάρχει αρκετή αποθήκευση ή ευέλικτη κατανάλωση, η επιπλέον ενέργεια δεν μπορεί να αξιοποιηθεί πλήρως.

Ο λογαριασμός όμως δεν έχει μόνο την καθαρή τιμή της ενέργειας

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι άλλο πράγμα είναι η χονδρική τιμή ρεύματος και άλλο ο τελικός λογαριασμός που πληρώνει το νοικοκυριό. Η χονδρική τιμή αφορά την αγορά όπου προμηθευτές και συμμετέχοντες αγοράζουν και πωλούν ενέργεια ανά ώρα. Ο οικιακός καταναλωτής, όμως, δεν χρεώνεται στις περισσότερες περιπτώσεις με την ακριβή ωριαία τιμή της χονδρικής.

Στα περισσότερα οικιακά τιμολόγια, η χρέωση προκύπτει από έναν μηνιαίο ή σταθερό μηχανισμό. Στα πράσινα τιμολόγια, για παράδειγμα, οι πάροχοι ανακοινώνουν κάθε μήνα τη βασική τιμή προμήθειας, με τις αντίστοιχες εκπτώσεις ή προσαρμογές. Αρα, ακόμη και αν υπάρχουν κάποιες ώρες με πολύ χαμηλές ή αρνητικές τιμές, αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρος ο μήνας χρεώνεται με μηδενικό κόστος.

Ο τελικός λογαριασμός περιλαμβάνει την αξία της ενέργειας, αλλά και πάγιο, ρυθμιζόμενες χρεώσεις για τα δίκτυα, φόρους, τέλη, ΦΠΑ και άλλες επιβαρύνσεις. Για αυτό ο καταναλωτής μπορεί να ακούει για φθηνότερη χονδρική, αλλά να μη βλέπει ανάλογη πτώση στο ποσό που πληρώνει.

Δείτε εδώ για το πώς κινούνται οι χρεώσεις στα πράσινα και μπλε τιμολόγια του Μαΐου

Η υψηλή παραγωγή από ΑΠΕ ρίχνει τη χονδρική τιμή, αλλά το τελικό όφελος εξαρτάται από το τιμολόγιο και την κατανάλωση.

Πάγια, δίκτυα, φόροι και εμπορική πολιτική κρατούν το τελικό ποσό

Η τιμή της κιλοβατώρας είναι μόνο ένα κομμάτι του λογαριασμού. Ακόμη και όταν το κόστος ενέργειας μειώνεται, παραμένουν χρεώσεις που δεν συνδέονται άμεσα με την ημερήσια διακύμανση της χονδρικής αγοράς.

Οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις αφορούν τη χρήση του συστήματος μεταφοράς και του δικτύου διανομής. Με απλά λόγια, είναι το κόστος για να φτάσει το ρεύμα από τις μονάδες παραγωγής και τα δίκτυα μέχρι το σπίτι. Αυτές οι χρεώσεις δεν μηδενίζονται επειδή κάποιες ώρες η χονδρική τιμή έγινε αρνητική.

Υπάρχει επίσης το πάγιο του προγράμματος, οι φόροι και ο ΦΠΑ. Παράλληλα, κάθε πάροχος διαμορφώνει την εμπορική του πολιτική με βάση το δικό του κόστος, τις εκπτώσεις που προσφέρει, τον τρόπο αγοράς ενέργειας και τον κίνδυνο από τις μεταβολές της αγοράς.

Αυτό εξηγεί γιατί ο λογαριασμός δεν ακολουθεί πάντα την εντυπωσιακή εικόνα των αρνητικών τιμών. Μπορεί το ρεύμα να είναι πολύ φθηνό για λίγες ώρες το μεσημέρι, αλλά ακριβότερο το βράδυ, όταν πέφτει η παραγωγή των φωτοβολταϊκών και αυξάνεται η ζήτηση. Στο τέλος, αυτό που μετράει για τον καταναλωτή είναι η συνολική μηνιαία χρέωση.

Το όφελος φαίνεται περισσότερο με σωστό τιμολόγιο και έξυπνη κατανάλωση

Για να φτάσει το όφελος των χαμηλών τιμών πιο καθαρά στο σπίτι, χρειάζονται δύο πράγματα: σωστό τιμολόγιο και καλύτερη διαχείριση της κατανάλωσης. Ο καταναλωτής που μπορεί να μεταφέρει μέρος της χρήσης ρεύματος στις ώρες που η ενέργεια είναι φθηνότερη έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να κερδίσει.

Αυτό αφορά κυρίως συσκευές και χρήσεις που μπορούν να προγραμματιστούν. Για παράδειγμα, πλυντήριο, θερμοσίφωνας, αντλία θερμότητας, φόρτιση ηλεκτρικού οχήματος ή άλλες μεγάλες καταναλώσεις μπορούν, όπου είναι πρακτικά εφικτό, να λειτουργούν σε ώρες χαμηλότερης ζήτησης και υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ.

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η αυτοπαραγωγή. Τα φωτοβολταϊκά, ειδικά όταν συνδυάζονται με σωστή κατανάλωση ή αποθήκευση, μπορούν να περιορίσουν την εξάρτηση από το δίκτυο. Το net billing, δηλαδή ο συμψηφισμός με βάση την αξία της ενέργειας, κάνει πιο σημαντικό το πότε παράγεται και πότε καταναλώνεται το ρεύμα.

Δείτε εδώ για το πώς μπαίνουν στο παιχνίδι τα μικρά φωτοβολταϊκά σε κατοικίες και διαμερίσματα

Τι πρέπει να κοιτάξει ο καταναλωτής

Ο καταναλωτής δεν πρέπει να μένει μόνο στον τίτλο «αρνητικές τιμές ρεύματος». Πρέπει να κοιτάζει τι γράφει το δικό του συμβόλαιο και πώς διαμορφώνεται ο δικός του λογαριασμός.

Το πρώτο σημείο είναι η τελική τιμή της κιλοβατώρας, μετά τις εκπτώσεις. Το δεύτερο είναι το πάγιο. Το τρίτο είναι αν η τιμή είναι σταθερή ή αλλάζει κάθε μήνα. Εξίσου σημαντικό είναι να δει αν υπάρχει δέσμευση διάρκειας, ρήτρα αποχώρησης ή όροι που επηρεάζουν το πραγματικό κόστος.

Σημασία έχει επίσης το προφίλ κατανάλωσης. Ενα σπίτι που καταναλώνει κυρίως βράδυ μπορεί να μην επωφελείται όσο ένα σπίτι που μπορεί να μεταφέρει κατανάλωση στο μεσημέρι. Αντίστοιχα, ένα σπίτι με παλιές συσκευές, κακή μόνωση ή ενεργοβόρα θέρμανση μπορεί να έχει υψηλό λογαριασμό ακόμη και σε περίοδο χαμηλότερων τιμών.

Για αυτό η σύγκριση τιμολογίων πρέπει να γίνεται με βάση τη συνολική εικόνα. Δεν αρκεί να κοιτάμε μόνο μία τιμή κιλοβατώρας. Χρειάζεται να υπολογίζεται το πάγιο, οι εκπτώσεις, η κατανάλωση και οι ώρες χρήσης.