Ταχυθερμαντήρας ή θερμοσίφωνας; Ποιος καίει λιγότερο

Για να ζεστάνεις τα ίδια λίτρα νερού σε ίδιους βαθμούς, η βασική ενέργεια είναι σχεδόν ίδια.
Ο ταχυθερμαντήρας κερδίζει επειδή ζεσταίνει μόνο το νερό που χρησιμοποιείς και δεν έχει απώλειες δοχείου.
Όμως ένας κεντρικός ταχυθερμαντήρας 18–24 kW μπορεί να απαιτεί 3φασική παροχή και σοβαρό ηλεκτρολογικό έλεγχο πριν μπει στο σπίτι.

4green Team

1. Για τα ίδια λίτρα και τους ίδιους βαθμούς, η βασική ενέργεια είναι σχεδόν ίδια — η διαφορά είναι στις απώλειες

Ο ταχυθερμαντήρας συχνά παρουσιάζεται σαν συσκευή που «καίει ελάχιστα» επειδή δουλεύει μόνο λίγα λεπτά. Ο κλασικός θερμοσίφωνας, από την άλλη, φαίνεται ενεργοβόρος επειδή έχει μια αντίσταση 3 ή 4 kW που μπορεί να μένει αναμμένη αρκετή ώρα. Αν συγκρίνεις μόνο αυτά τα δύο νούμερα, όμως, καταλήγεις εύκολα σε λάθος συμπέρασμα.
Για να ζεστάνεις συγκεκριμένη ποσότητα νερού από συγκεκριμένη αρχική σε συγκεκριμένη τελική θερμοκρασία, χρειάζεσαι συγκεκριμένη ποσότητα ενέργειας. Η φυσική δεν αλλάζει επειδή η συσκευή έχει ή δεν έχει δοχείο.
Αν πάρουμε κρύο νερό στους 15°C και θέλουμε να το χρησιμοποιήσουμε στους 40°C, τότε για 40 λίτρα χρειάζονται θεωρητικά περίπου 1,16 kWh θερμότητας. Για 80 λίτρα περίπου 2,33 kWh και για 120 λίτρα περίπου 3,49 kWh.
Με χρέωση αναφοράς 0,145 €/kWh, η οποία χρησιμοποιείται εδώ μόνο ως κοινό benchmark της τιμής ενέργειας, αυτό σημαίνει περίπου 5 ευρώ τον μήνα για 40 λίτρα την ημέρα, 10 ευρώ για 80 λίτρα και 15 ευρώ για 120 λίτρα — πριν προστεθούν οι πραγματικές απώλειες και οι υπόλοιπες χρεώσεις του λογαριασμού. Η ΔΕΗ εμφανίζει χρέωση 0,145 €/kWh στο σταθερό myHome Enter, μαζί με πάγιο 5 ευρώ.

2. Ο ταχυθερμαντήρας δεν κρατά ζεστό νερό σε δοχείο, άρα αποφεύγει τις απώλειες αναμονής

Εδώ είναι το πραγματικό πλεονέκτημά του. Ο κλασικός θερμοσίφωνας ζεσταίνει ένα δοχείο 60, 80 ή 100 λίτρων και μετά προσπαθεί να κρατήσει το νερό ζεστό μέχρι να το χρησιμοποιήσεις. Ακόμη και με καλή μόνωση, μέρος της θερμότητας περνά σταδιακά στο δωμάτιο. Δεν είναι τυχαίο ότι στην ευρωπαϊκή ενεργειακή ετικέτα των δοχείων αποθήκευσης αναγράφεται ξεχωριστά το standing loss σε Watt, μαζί με τον όγκο του δοχείου.
Αν λοιπόν ζεστάνεις 80 λίτρα αλλά τελικά χρησιμοποιήσεις μόνο 30 ή 40, έχεις πληρώσει για νερό που θα μείνει στο δοχείο και θα αρχίσει να χάνει θερμότητα. Αν το ξαναχρειαστείς αρκετές ώρες αργότερα, η αντίσταση θα ξαναμπεί για να αναπληρώσει αυτές τις απώλειες.
Ο ταχυθερμαντήρας δεν έχει αυτή τη λογική. Ανοίγεις τη βρύση, ζεσταίνει το νερό που περνά εκείνη τη στιγμή και σταματά όταν την κλείσεις. Δεν υπάρχει δεξαμενή που πρέπει να μείνει ζεστή.
Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για ένα ή δύο άτομα που κάνουν λίγη χρήση ζεστού νερού ή σε εξοχικό που μένει πολλές ώρες ή ημέρες χωρίς χρήση.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε ταχυθερμαντήρας είναι αυτόματα η καλύτερη λύση. Αν το νοικοκυριό κάνει τέσσερα συνεχόμενα ντους κάθε βράδυ, η βασική ενέργεια για να ζεσταθεί όλο αυτό το νερό πρέπει και πάλι να πληρωθεί.

Ο κλασικός θερμοσίφωνας αποθηκεύει το ζεστό νερό και έχει θερμικές απώλειες όσο αυτό περιμένει στο δοχείο.

3. Τα 18–24 kW δεν σημαίνουν ότι θα πληρώσεις περισσότερο - σημαίνουν όμως ότι χρειάζεσαι πολύ ισχυρή ηλεκτρική εγκατάσταση

Εδώ βρίσκεται ίσως μια παγίδα.Ένας κλασικός θερμοσίφωνας 80 λίτρων μπορεί να έχει αντίσταση 4 kW. Στην ελληνική αγορά βρίσκουμε σήμερα τέτοια μοντέλα περίπου από 140 έως 200 ευρώ, πριν από εγκατάσταση.
Ένας κεντρικός ταχυθερμαντήρας που θέλεις να καλύπτει άνετα ντους μπορεί να γράφει 18, 21 ή 24 kW. Με την πρώτη ματιά φαίνεται τρομακτικό: «24 kW αντί για 4; Θα πληρώνω έξι φορές περισσότερο».
Όχι. Τα kW είναι ισχύς, δηλαδή πόσο δυνατά τραβά η συσκευή εκείνη τη στιγμή. Η κατανάλωση που πληρώνεις είναι kWh, δηλαδή ισχύς × χρόνος.
Ένας ταχυθερμαντήρας 21 kW που δουλεύει για 10 λεπτά μπορεί θεωρητικά να καταναλώσει έως 3,5 kWh. Ένας θερμοσίφωνας 4 kW που κρατήσει ενεργή την αντίσταση για μία ώρα καταναλώνει έως 4 kWh. ¶ρα το μεγάλο 21 δεν σημαίνει από μόνο του ακριβότερη χρήση.
Σημαίνει όμως κάτι άλλο πολύ σημαντικό: τεράστια στιγμιαία απαίτηση από την ηλεκτρική εγκατάσταση.
Χαρακτηριστικό κεντρικό μοντέλο 18/21/24 kW της CLAGE λειτουργεί στα 400 V τριφασικά και ζητά περίπου 26, 30 ή 35 A αντίστοιχα, με απαιτούμενη διατομή καλωδίου 4 έως 6 mm². Στην ίδια σειρά η παροχή ζεστού νερού αυξάνεται από περίπου 9,2 σε 12,3 λίτρα/λεπτό για άνοδο θερμοκρασίας 28°C.
Αντίστοιχα, η Stiebel Eltron δίνει για μοντέλο 18/21/24 kW τριφασική σύνδεση 400 V και ασφάλειες 32/32/35 A.
Αυτό είναι το σημείο όπου η επιλογή μπορεί να κριθεί πριν καν μιλήσουμε για λογαριασμό. Αν έχεις παλιό διαμέρισμα με μονοφασική παροχή, έναν παλιό πίνακα ή ανεπαρκή καλωδίωση, δεν αγοράζεις πρώτα τη συσκευή και ρωτάς μετά.
Πρώτα ηλεκτρολόγος. Μετά ταχυθερμαντήρας.
Και εδώ πρέπει να συνυπολογίσεις πιθανή νέα γραμμή, ασφάλειες, πίνακα ή ακόμη και αλλαγή παροχής. Η τιμή αγοράς της συσκευής είναι μόνο το πρώτο κομμάτι.
Σήμερα, σε έρευνα μας, ένας τριφασικός κεντρικός ταχυθερμαντήρας 18 kW κάνει περίπου 270 – 300 ευρώ, ενώ εκδόσεις 21 και 24 kW βρίσκονται λίγο παραπάνω, στα 330 ευρώ. 
 

4. Για μικρή χρήση μπορεί να είναι ιδανικός, αλλά σε οικογένεια και παλιό ηλεκτρικό δίκτυο ο κλασικός θερμοσίφωνας παραμένει πιο απλή λύση

Αν μένει μόνος (ή για 2 άτομα), χρησιμοποιείς λίγο ζεστό νερό και έχεις ηλεκτρική εγκατάσταση που σηκώνει σωστό ταχυθερμαντήρα, η λογική του «ζεσταίνω μόνο ό,τι χρειάζομαι» είναι πολύ ελκυστική. Δεν περιμένεις να ζεσταθεί το δοχείο και δεν πληρώνεις θερμότητα που μένει αποθηκευμένη.
Σε οικογένεια τεσσάρων ή πέντε ατόμων, το μεγάλο πλεονέκτημα είναι διαφορετικό: το ζεστό νερό δεν “τελειώνει” επειδή άδειασε ένα δοχείο 80 λίτρων, αρκεί η συσκευή να έχει αρκετή ισχύ και παροχή για τη χρήση που ζητάς.
Αλλά εδώ εμφανίζεται το θέμα της άνεσης. Ένα 18 kW μοντέλο δεν δίνει την ίδια ποσότητα ζεστού νερού με ένα 24 kW όταν το νερό του δικτύου είναι κρύο. Και αν ανοίξεις ταυτόχρονα δύο απαιτητικές παροχές, πρέπει να δεις αν το συγκεκριμένο σύστημα μπορεί πραγματικά να τις υποστηρίξει.
Ο κλασικός θερμοσίφωνας από την άλλη είναι τεχνολογικά πιο απλός. Έχει μικρότερη στιγμιαία ισχύ, είναι εύκολος στην αντικατάσταση και υπάρχει ήδη στις περισσότερες ελληνικές κατοικίες. Αν ζεσταίνεις όλο το δοχείο λίγο πριν το μπάνιο και χρησιμοποιείς μεγάλο μέρος του νερού, οι απώλειες μπορεί να είναι πολύ μικρότερο πρόβλημα απ' όσο φαντάζεται κάποιος που τον αφήνει μόνιμα αναμμένο.
Ποιος κερδίζει για 2, 4 και 5 άτομα;
Δεν θα δίναμε έναν απόλυτο νικητή μόνο από τον αριθμό των ατόμων. 
 1–2 άτομα: ο ταχυθερμαντήρας έχει πολύ καλό case, ειδικά με μικρή και σποραδική χρήση.
4 άτομα: εξαρτάται περισσότερο από το αν υπάρχουν συνεχόμενα ντους, την ισχύ της παροχής και το κόστος της εγκατάστασης.
5 άτομα ή μεγάλη χρήση: η απεριόριστη διάρκεια του ταχυθερμαντήρα είναι μεγάλο πλεονέκτημα, αλλά απαιτείται ισχυρό σύστημα. Ο storage θερμοσίφωνας παραμένει απλούστερος, αλλά ίσως χρειαστεί μεγαλύτερο δοχείο.
Και υπάρχει ένα ελληνικό «αλλά» που μπορεί να αλλάξει όλη τη συζήτηση: αν έχεις ήδη καλό ηλιακό θερμοσίφωνα, μην κοιτάξεις αυτές τις δύο λύσεις σαν να ξεκινούσες από το μηδέν. Για μεγάλο μέρος του έτους ο ήλιος μπορεί να έχει ήδη κάνει τη βασική δουλειά και ηλεκτρικός θερμοσίφωνας ή ταχυθερμαντήρας να λειτουργούν μόνο συμπληρωματικά.
Aρα τι θα έβαζα;
Αν είχα μικρή κατανάλωση, κατάλληλη τριφασική εγκατάσταση και ήθελα άμεσο ζεστό νερό χωρίς δοχείο, θα εξέταζα σοβαρά τον ταχυθερμαντήρα.
Αν είχα παλιό διαμέρισμα, μονοφασική παροχή και έναν υπάρχοντα 80λιτρο που καλύπτει τις ανάγκες μου, δεν θα έμπαινα σε ηλεκτρολογική αναβάθμιση μόνο και μόνο επειδή κάποιος υπόσχεται «80% οικονομία».
Η σωστή σειρά σκέψης είναι: πόσα λίτρα χρησιμοποιώ → τι παροχή νερού θέλω → τι ηλεκτρική εγκατάσταση έχω → πόσο κοστίζει ολόκληρη η εγκατάσταση → μετά συγκρίνω λογαριασμό.
Και κυρίως να μην μπερδεύεις τα kW με τις kWh. Το πρώτο είναι πόσο δυνατά τραβά η συσκευή. Το δεύτερο είναι αυτό που τελικά μετατρέπεται σε κατανάλωση και ευρώ.