Από τα άδεια σπίτια στη στέγη για όλους: Νέο μοντέλο κοινωνικής ανακαίνισης

Η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις που ενεργοποιούν ανενεργά ακίνητα και προσφέρουν προσιτή κατοικία.
Η στεγαστική εξίσωση που δεν «βγαίνει».
Τα υφιστάμενα προγράμματα δεν επαρκούν.
Ανάγκη για ένα πρόγραμμα «κοινωνικής ανακαίνισης».
Διεθνή παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο.
Η «κοινωνική αντιπαροχή» ως νέα πολιτική στέγασης.
Η επόμενη μέρα απαιτεί πολιτική βούληση.

4green Team

Η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις που ενεργοποιούν ανενεργά ακίνητα και προσφέρουν προσιτή κατοικία

Η ελληνική αγορά ακινήτων βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα βαθύ παράδοξο: χιλιάδες κατοικίες παραμένουν κενές, ενώ την ίδια στιγμή το κόστος στέγασης εκτοξεύεται και οι νέοι δυσκολεύονται να αποκτήσουν αυτονομία. Η χώρα διαθέτει ένα τεράστιο, ανεκμετάλλευτο απόθεμα κατοικιών, το οποίο όμως μένει αδρανές λόγω έλλειψης χρηματοδοτικών εργαλείων και κοινωνικά δίκαιων κινήτρων.

Η στεγαστική εξίσωση που δεν «βγαίνει»

Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, μόνο στην Αττική πάνω από 500.000 κατοικίες έχουν δηλωθεί ως «κενές». Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα παραμένει στην κορυφή της Ε.Ε. ως προς το ποσοστό εισοδήματος που απορροφά η στέγαση, ενώ περισσότεροι από 7 στους 10 νέους εξακολουθούν να ζουν με τους γονείς τους.
Η έλλειψη προσιτών ενοικίων δεν είναι απλώς κοινωνικό ζήτημα· αποτελεί αναπτυξιακή τροχοπέδη, καθώς περιορίζει τη χωρική κινητικότητα και την παραγωγικότητα των εργαζομένων.

Ανακαίνιση παλιάς πολυκατοικίας στην Αθήνα με το πρόγραμμα ενεργοποίησης κενών ακινήτων για προσιτά ενοίκια

Τα υφιστάμενα προγράμματα δεν επαρκούν

Προγράμματα όπως το «Ανακαινίζω - Ενοικιάζω» και το «Αναβαθμίζω» έχουν δώσει μια πρώτη ώθηση, ωστόσο παραμένουν προσβάσιμα κυρίως σε ιδιοκτήτες με ίδια κεφάλαια ή πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό.
Έτσι, μεγάλο μέρος των ιδιοκτητών που κατέχουν παλαιά ή κλειστά ακίνητα μένει εκτός, με αποτέλεσμα να διατηρείται το απόθεμα αδρανές και η αγορά ενοικίων σε πίεση.

Ανάγκη για ένα πρόγραμμα «κοινωνικής ανακαίνισης»

Απαιτείται ένα νέο πλαίσιο πολιτικής, το οποίο θα στηρίζει τους ιδιοκτήτες που δεν διαθέτουν κεφάλαια, με αντάλλαγμα κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Η κρατική επιδότηση για την ανακαίνιση θα πρέπει να συνδέεται με την υποχρέωση διάθεσης του ακινήτου σε προσιτό ενοίκιο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, π.χ. 6 έως 8 χρόνια.
Με αυτόν τον τρόπο, το κράτος δεν ενισχύει απλώς την ατομική περιουσία, αλλά ανακυκλώνει δημόσιους πόρους σε κοινωνικό όφελος.

Διεθνή παραδείγματα που δείχνουν τον δρόμο

Το κυπριακό μοντέλο αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση επιτυχημένης εφαρμογής. Με χορηγίες από €15.000 έως €35.000 και φορολογικά κίνητρα, οι ιδιοκτήτες ανακαινίζουν αδρανή ακίνητα και τα διαθέτουν σε προσιτό ενοίκιο για τουλάχιστον τέσσερα χρόνια.
Η προσέγγιση αυτή εξασφαλίζει την αύξηση του διαθέσιμου αποθέματος κατοικιών και την κοινωνική ανταποδοτικότητα της δημόσιας ενίσχυσης.

Η «κοινωνική αντιπαροχή» ως νέα πολιτική στέγασης
Η Ελλάδα μπορεί να θεσμοθετήσει ένα σύγχρονο μοντέλο «κοινωνικής αντιπαροχής», όπου ο ιδιοκτήτης θα επωφελείται από δημόσια στήριξη, αλλά θα υποχρεούται να διαθέτει την κατοικία του με όρους κοινωνικής στέγασης.
Ένα τέτοιο πλαίσιο μπορεί να ενεργοποιήσει χιλιάδες ανενεργά ακίνητα, να μειώσει τις στεγαστικές πιέσεις και να επαναφέρει την έννοια του δικαιώματος στη στέγη στο επίκεντρο της πολιτικής.

Η επόμενη μέρα απαιτεί πολιτική βούληση
Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών αποδεικνύει ότι η στεγαστική κρίση δεν αντιμετωπίζεται με αποσπασματικά μέτρα, αλλά με συνδυασμό ενεργειακής αναβάθμισης, κοινωνικής στόχευσης και θεσμικού σχεδιασμού. Η Ελλάδα έχει πλέον όλα τα δεδομένα για να σχεδιάσει μια ρεαλιστική, κοινωνικά δίκαιη και λειτουργική στεγαστική πολιτική